فناوری اطلاعات و سیستم های اطلاعاتی

فناوری اطلاعات و سیستم های اطلاعاتی

فناوری اطلاعات و سیستم های اطلاعاتی

مایکل پورتر یکی از بزرگترین دانشمندان مدیریت و استراتژی در مقاله "چگونه اطلاعات به شما مزیت رقابتی می دهد " در سال 1985 به بحث درباره تاثیر فناوری اطلاعات و تکنولوژی دیجیتال بر کسب و کارها و مزیت رقابتی پرداخته است. از دید پورتر فناوری اطلاعات بدلیل تحول آفرینی در زنجیره ارزش، تحول آفرینی در محصول و شیوه پاسخ گویی به نیازهای خریداران و تغییری که در قوانین رقابت ایجاد می کند، اهمیتی استراتژیک دارد.

اما فناوری اطلاعات چیست، چه وظایفی بر عهده دارد و مرزهای آن کجاست؟

1- فناوری اطلاعات به عنوان سیستم اطلاعاتی مبتنی بر رایانه

توربان در کتاب های خود، فناوری اطلاعات را زیرمجموعه ای از سیستم های اطلاعاتی یا نظام اطلاعاتی (Information System) می داند.
در تعریف توربان سیستم اطلاعاتی وظیفه گردآوری، پردازش، ذخیره و تحلیل داده ها و اشاعه اطلاعات را بر عهده دارد و فناوری اطلاعات به جنبه فنی نظام اطلاعاتی اشاره دارد (سخت افزار ،نرم افزار، شبکه، داده و پایگاه داده).
توربان به این نکته نیز اشاره می کند که فناوری اطلاعات معمولا بجای نظام اطلاعاتی بکار گرفته می شود و به مجموعه ای از نظام های اطلاعاتی، کاربران، مدیران ناظر بر آنها در یک سازمان اشاره میکند.
با این تعریف می توانیم فناوری اطلاعات را مانند یک سیستم ببینیم و تحلیل کنیم.
به عنوان یک سیستم، فناواری اطلاعات در سازمان دارای هدف است. اگر چه هر سازمانی ممکن است اهداف خود را از سیستم اطلاعاتی داشته باشد اما هدف کلی سیستم اطلاعاتی پردازش داده ها و تبدیل آنها به اطلاعات و دانش است.
به عنوان یک سیستم، فناوری اطلاعات دارای اجزایی است و این اجزا با هم در تعامل هستند. مجموعه ای از سخت افزارها، نرم افزارها، شبکه افزارها و افراد که در یک طراحی یکپارچه با هم در تعامل هستند.


2- تعریف جورج رینولدز و تقسیم بندی سیستم های اطلاعاتی (از کتاب فناوری اطلاعات برای مدیران)


فناوری اطلاعات شامل تمام ابزارهایی است که جمع آوری و دریافت، ذخیره، پردازش، تبادل و استفاده از اطلاعات را انجام می دهند.
فناوری اطلاعات شامل بخشهای زیر است :
سخت افزار کامپیوتر، مانند سرورها، لپ تاپ ها و PDA ها
نرم افزار، مانند سیستم عامل ها و برنامه های کاربردی برای انجام وظایف مختلف
شبکه ها و تجهیزات مربوطه مانند مودم ها، روتر ها و سوئیچ ها
و پایگاه های داده برای ذخیره اطلاعات مهم
تا اینجا تعریف رینولدز صرفا به جنبه های فنی اشاره دارد.
سازمان زیرساخت فناوری اطلاعات را با مجموعه ای از سخت افزارها، نرم افزارها و شبکه ها ایجاد میکند. و به افرادی به عنوان پشتیبان فناوری اطلاعات سازمان برای طرح ریزی، اجرا و پشتیبانی از فناوری اطلاعات نیاز دارد.
او سپس به سیستم اطلاعاتی و مزایای آن برای سازمان اشاره می کند و زیرساخت فناوری اطلاعات و نیروهای پشتیبان فناوری اطلاعات را بخش هایی از سیستم اطلاعاتی سازمان میداند.
او سیستم های اطلاعاتی در سازمان را به 3 نوع مختلف دسته بندی میکند :


1-Function IT
سیستم های اطلاعاتی که در انجام کارهای مستقل به کاربران کمک می کنند و باعث افزایش بهره وری آنها میشوند.
ورد، اکسل، فتوشاپ مثالهایی برای این دسته هستند.


2- Network IT
سیستم هایی که بر پایه ارتباط برقرار کردن یا همکاری و تعامل بین افراد ایجاد شده اند. مانند ویکی ها، شبکه های اجتماعی، سیستم ویدیو کنفرانس.


3- Enterprise IT
سیستم های اطلاعاتی که فرآیندهای سازمانی را پیاده سازی کرده اند و به عنوان بخشی از کسب و کار، تعاملات و همکاری های بین افراد داخلی سازمان با هم یا با مشتریان و شرکا تجاری را پشتیبانی می کنند.
نرم افزارهای مالی، اتوماسیون ها، سیستم های مدیریت ارتباط با مشتریان نمونه هایی از این سیستم ها هستند.


این نوع دسته بندی نسبت به آنچه در فضای آکادمیک یا کتاب های دیگر به عنوان انواع سیستم های اطلاعاتی مورد بحث قرار می گیرد جدید و قابل تامل است.

چه مبناهای دیگری برای دسته بندی سیستم های اطلاعاتی وجود دارد؟

دسته بندی هایی که کارکرد را مد نظر قرار می دهند:

  1. سیستم های پردازش تراکنش TPS
  2. سیستم اطلاعات مدیریت MIS
  3. سیستم های پشتیبان تصمیم DSS
  4. سامانه اطلاعات اجرایی EIS

دسته بندی سیستم ها بر اساس سطوح استراتژیک:

  1. در سطح عملیاتی : TPS در این دسته قرار می گیرد.
  2. در سطح تاکتیکال : MIS و DSS در این دسته قرار می گیرند.
  3. در سطح استراتژیک : EIS در این دسته قرار می گیرد.

 

دسته بندی هایی که بر اساس بلوغ سیستم و پیشرفت تکنولوژی شکل می گیرند. هنگامی که با اسامی شبیه نسل 1 و نسل 2 و ... سیستم ها را نامگذاری می کنیم.

اجزا سیستم های اطلاعاتی:

  1. سخت افزار و شبکه
  2. نرم افزار
  3. داده ها
  4. رویه ها
  5. افراد

مثال یک نرم افزار مدیریت پروژه یک سیستم اطلاعتی است که به کامپیوتر و تجهیزات آن به عنوان سخت افزار نیاز دارد تا اجرا شود. این نرم افزار رویه ها و فرآیندهای لازم برای ثبت اطلاعات پروژه و پیشرفت آن را پیاده سازی کرده است. در اثر تعامل افراد با این سیستم، داده هایی تولید می شوند و به سرورهایی برای نگهداشت این داده ها نیاز داریم.

هنگاهی که می خواهیم یک سیستم اطلاعاتی مبتنی بر کامپیوتر را مورد بحث و بررسی قرار دهیم، لازم است تمام این 5 بخش را بررسی کنیم. بسیار پیش می آید که در بررسی، اهمیت افراد، سطح دانش آنها، تجربیات قبلی آنها، خواسته ها و میزان تاثیر گذاری آنها را فراموش می کنیم. اما مهمترین عامل موفقیت و شکست یک سیستم اطلاعاتی، افراد هستند.

بعد از مطالعه این مطلب
برچسب ها
اشتراک گذاری در :
امین برهمند
مشاور و مدرس کسب و کارها در حوزه فن آوری اطلاعات

مطالب مرتبط

ارسال دیدگاه